Ki trai shnong jong kane ka district, ki Khasi, ki bud tynrai bha ia ka rukom ïing kaba la tip kum ka matrilineal family system. Ki shim ia ka ksai ka pateng na ka kmie. Ka jingïoh bynta ia ka spah ne ka jingioh pateng ka leit sha ki kynthei, hynrei ka khun kynthei kaba khadduh ka ioh ia ka bynta kaba kham bun tam. Ki bat skhem ruh ia ki rukom pateng bad ki dustur tynrai baroh. Ka kam bam kam dih bad ka jingim jong ki paidbah ka dei kham bun ha ka rep ka riang bad ka ri jingri. Katto katne ki nongshong shnong ki trei ha ka kam khaii pateng bad ka kam sorkar. Ki long ki briew kiba trei shitom bad kiba shlur ha ka kam.
U Tirot Sing Memorial
U Tirot Sing Memorial ka don ha Mairang Town, kumba 45 kms na Shillong, ka nongbah jong ka jylla Meghalaya. Ka don ha ka jaka iahap lynti jong ka Shillong–Mairang–Nongstoin State Highway bad ka Nongkhlaw–Mairang Road. La seng ia katei ka memorial ban kynmaw burom ia u U Tirot Sing, u Syiem Nongkhlaw uba pawnam, uba ieng pyrshah ia ki British ha u snem 1829.
La kem ia u Tirot Sing da ki British ha ka 13 tarik u Kyllalyngkot 1833 bad hadien kata la set ia u ha Dhaka Central Jail. U la khlad ha u snem 1835 katba dang don ha ka jingshah set ha Dhaka. La buh ia ka mawbynna jong kane ka memorial ha Mairang ha ka 15 tarik u Nohprah 1953 da u Shri Jairam Das Daulatram, u Governor jong ka Assam ha kata ka por, ha ka jingdon lang u Shri Bishnuram Medhi, u Chief Minister jong ka Assam ha kata ka por. La pyndep bad plie paidbah ia ka memorial ha u snem 1954 da u Governor ha kata ka por.
Mynta kane ka memorial ka long ka jaka ba kham khring ia ki nongwan jngoh bad ki nongleit kai.